MÔ HÌNH IKIGAI VÀ LỰA CHỌN NGHỀ QUÂN ĐỘI, CÔNG AN: KHI ĐAM MÊ GẶP GỠ LÝ TƯỞNG CỐNG HIẾN

Ngày đăng: 16/10/2026

Đứng trước ngưỡng cửa lựa chọn nghề nghiệp, mỗi học sinh đều phải đối diện với câu hỏi quan trọng: Mình sẽ làm công việc gì trong tương lai? Đó không chỉ là lựa chọn một ngành học để lập nghiệp, mà còn là hành trình tìm kiếm con đường phù hợp với năng lực, khát vọng và những giá trị mà bản thân muốn theo đuổi. Trong hành trình ấy, nghề Quân đội và Công an mang ý nghĩa đặc biệt, gắn với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn an ninh, trật tự và phục vụ Nhân dân. Vậy điều gì khiến một người trẻ thực sự phù hợp với con đường này? Từ mô hình Ikigai của Nhật Bản, kết hợp thực tiễn tuyển sinh và xu hướng việc làm tại Việt Nam, có thể thấy rằng lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn cần bắt đầu từ sự thấu hiểu bản thân, nhận thức đầy đủ về nghề và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng.
 

Ikigai - chiếc la bàn giúp người trẻ thấu hiểu bản thân
Ikigai là khái niệm của Nhật Bản, thường được hiểu là lý do để sống, nguồn ý nghĩa và động lực giúp mỗi người nỗ lực trong cuộc sống. Trong hướng nghiệp hiện đại, Ikigai thường được diễn giải qua bốn yếu tố: điều bạn yêu thích, điều bạn có khả năng làm tốt, điều xã hội cần và điều có thể mang lại giá trị kinh tế.

Trước hết, “điều bạn yêu thích” là động lực khởi đầu. Với nghề Quân đội và Công an, đó có thể là khát vọng cống hiến, mong muốn bảo vệ bình yên cho cộng đồng, tinh thần kỷ luật và niềm tự hào khi được phục vụ Tổ quốc. Tuy nhiên, yêu thích hình ảnh người chiến sĩ chưa đồng nghĩa với việc đã hiểu đầy đủ về nghề. Người trẻ cần tìm hiểu cả những khó khăn, áp lực, yêu cầu chấp hành kỷ luật và sự sẵn sàng nhận nhiệm vụ.

Thứ hai, “điều bạn có khả năng làm tốt” giúp biến ước mơ thành mục tiêu thực tế. Kiến thức, sức khỏe, khả năng chịu áp lực, tư duy, tinh thần trách nhiệm và năng lực thích ứng đều là những yếu tố cần được xem xét. Mỗi vị trí trong Quân đội và Công an có yêu cầu riêng, từ nghiệp vụ, chỉ huy đến kỹ thuật, công nghệ và nghiên cứu chuyên môn. Vì vậy, học sinh cần đánh giá bản thân trung thực, chủ động rèn luyện và tìm hiểu điều kiện tuyển sinh.

Thứ ba, “điều xã hội cần” đặt lựa chọn cá nhân trong mối quan hệ với lợi ích chung. Quân đội nhân dân Việt Nam thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc; Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Trong bối cảnh chuyển đổi số và các thách thức an ninh ngày càng đa dạng, những người có bản lĩnh, trình độ, đạo đức và năng lực chuyên môn có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của đất nước.

Cuối cùng, “giá trị kinh tế và điều kiện nghề nghiệp” cũng là yếu tố cần cân nhắc. Tiền lương, phụ cấp, bảo hiểm, cơ hội đào tạo và phát triển sự nghiệp là những vấn đề chính đáng. Tuy nhiên, người lựa chọn cần nhìn nhận đầy đủ cả nghĩa vụ, trách nhiệm, môi trường công tác và những yêu cầu đặc thù của lực lượng vũ trang, thay vì chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt.

Bốn yếu tố của Ikigai không phải công thức quyết định tương lai một cách tuyệt đối, mà là khung tham chiếu giúp người trẻ đặt ra những câu hỏi đúng, kiểm chứng sự phù hợp và đưa ra lựa chọn có trách nhiệm hơn


                                                                                                                                                                                                                                                           
                   Mô hình Ikigai

Sức hút của các trường Quân đội, Công an qua những con số
Thực tiễn tuyển sinh những năm gần đây cho thấy các trường Quân đội và Công an tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn từ thí sinh.

Theo thông tin của Bộ Quốc phòng, năm 2025, tổng số hồ sơ đăng ký đủ điều kiện dự tuyển vào 20 học viện, trường Quân đội đạt 33.205 hồ sơ, tăng gần 42% so với năm 2024. Trong khi đó, theo thông tin từ cơ quan chức năng của Bộ Công an, năm 2026 có 22.326 thí sinh đăng ký dự Kỳ thi đánh giá tuyển sinh Công an nhân dân, tăng 195 thí sinh so với năm 2025. Những con số này phản ánh sự quan tâm đáng kể của học sinh đối với con đường học tập và nghề nghiệp trong hai lực lượng. Tuy nhiên, số hồ sơ đủ điều kiện sơ tuyển và số thí sinh đăng ký dự thi là những chỉ tiêu khác nhau, không thể so sánh trực tiếp để kết luận nghề nào hấp dẫn hơn.

Điều đáng quan tâm hơn là động lực phía sau mỗi lựa chọn. Có người mong muốn tiếp nối truyền thống gia đình; có người nuôi dưỡng ước mơ cống hiến; có người yêu thích những lĩnh vực chuyên môn đặc thù. Dù xuất phát từ động lực nào, mỗi thí sinh cũng cần kiểm chứng mong muốn của mình bằng hiểu biết thực tế, năng lực cá nhân và sự sẵn sàng chấp nhận trách nhiệm nghề nghiệp.

Chế độ, quyền lợi và cơ hội phát triển nghề nghiệp
Bên cạnh ý nghĩa cống hiến, nghề Quân đội và Công an còn có hệ thống chế độ, chính sách dành cho các đối tượng thuộc phạm vi áp dụng. Đây là yếu tố góp phần bảo đảm đời sống, tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ yên tâm công tác và phát triển lâu dài.

Trước hết là cơ hội được đào tạo bài bản. Học viên tại các học viện, trường Quân đội và Công an được đào tạo kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và rèn luyện tác phong, tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm. Các chế độ học tập, sinh hoạt và bảo đảm điều kiện đào tạo được thực hiện theo quy định đối với từng trường, chương trình và đối tượng. Sau khi tốt nghiệp, việc phân công công tác và phát triển nghề nghiệp căn cứ vào tiêu chuẩn, nhu cầu tổ chức và quy định của từng lực lượng.

Tiếp theo là chế độ tiền lương, phụ cấp và bảo đảm đời sống. Đối với sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp và các đối tượng tương ứng trong Công an nhân dân, tiền lương được thực hiện theo cấp bậc, chức vụ hoặc chức danh và các quy định hiện hành. Tùy đối tượng, vị trí, địa bàn và tính chất nhiệm vụ, người phục vụ có thể được hưởng những khoản phụ cấp, trợ cấp tương ứng. Đây là chính sách nhằm ghi nhận trách nhiệm, đặc thù công việc và góp phần bảo đảm đời sống của người làm nhiệm vụ.

Các chế độ bảo hiểm và an sinh xã hội cũng là một nội dung đáng quan tâm. Những người thuộc diện áp dụng được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và quyền lợi liên quan theo quy định pháp luật. Tùy trường hợp, các chế độ có thể liên quan đến chăm sóc sức khỏe, nghỉ hưu, chuyển ngành hoặc thôi phục vụ. Một số chính sách hỗ trợ về nhà ở và đời sống cũng được áp dụng cho những đối tượng đáp ứng điều kiện. Tuy nhiên, không phải mọi chế độ đều giống nhau đối với học viên, chiến sĩ nghĩa vụ, sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp.

Bên cạnh đó, cơ hội đào tạo nâng cao trình độ và phát triển sự nghiệp là một lợi thế đáng chú ý. Quân đội và Công an có nhiều lĩnh vực chuyên môn, từ chỉ huy, nghiệp vụ đến kỹ thuật, công nghệ, thông tin và nghiên cứu. Người có năng lực, thành tích và tinh thần cầu tiến có thể được xem xét đào tạo, bồi dưỡng hoặc phát triển theo lộ trình nghề nghiệp phù hợp với tiêu chuẩn và nhu cầu tổ chức.

Dẫu vậy, những quyền lợi ấy luôn gắn với nghĩa vụ và trách nhiệm. Môi trường công tác đòi hỏi kỷ luật nghiêm túc, tinh thần sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ, khả năng chịu áp lực và sự chấp hành phân công. Bởi vậy, lựa chọn nghề Quân đội hay Công an không nên chỉ xuất phát từ mong muốn có công việc ổn định, mà cần bắt nguồn từ sự hiểu biết và ý thức trách nhiệm, tính kỷ luật thực sự.

                                                                                                                                                                                                                                                   Đứng trong hàng ngũ Lực lượng vũ trang luôn là ước mơ của nhiều bạn trẻ

Chọn nghề trong thời đại mới: Hiểu mình, hiểu nghề và chủ động chuẩn bị
Thị trường lao động Việt Nam đang thay đổi dưới tác động của công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số. Người trẻ ngày càng cần kiến thức chuyên môn, kỹ năng số, khả năng giải quyết vấn đề và tinh thần học tập suốt đời. Trong bối cảnh ấy, lựa chọn nghề nghiệp không nên chỉ dựa vào xu hướng nhất thời, mức thu nhập hay tâm lý đám đông.

Nghề Quân đội và Công an cũng đòi hỏi quá trình đổi mới, nâng cao trình độ và làm chủ công nghệ. Bên cạnh bản lĩnh, đạo đức, tính kỷ luật và tinh thần phục vụ Nhân dân, người chiến sĩ trong thời đại mới cần không ngừng học tập, rèn luyện để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng đa dạng.

Đối với học sinh đang hướng tới các trường Quân đội và Công an, quá trình chuẩn bị nên bắt đầu từ ba việc: tự đánh giá sở thích và năng lực; tìm hiểu điều kiện sơ tuyển, phương thức tuyển sinh chính thức; xây dựng kế hoạch học tập, rèn luyện thể chất và kỹ năng phù hợp. Đặc biệt, thí sinh cần thường xuyên theo dõi thông báo của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các cơ sở đào tạo, bởi quy định tuyển sinh có thể thay đổi theo từng năm.

Trên hành trình ấy, gia đình, nhà trường và các đơn vị tư vấn hướng nghiệp có vai trò đồng hành quan trọng. Trung tâm Trường học số 4.0 hướng tới hỗ trợ học sinh tiếp cận thông tin tuyển sinh, củng cố kiến thức và xây dựng kế hoạch ôn tập có định hướng, giúp các em chủ động hơn trên hành trình chinh phục mục tiêu.

Lựa chọn nghề Quân đội hay Công an không chỉ là quyết định về tương lai cá nhân, mà còn gắn với trách nhiệm đối với Tổ quốc và Nhân dân. Mô hình Ikigai gợi mở rằng một con đường nghề nghiệp có ý nghĩa cần được xây dựng từ sự giao thoa giữa mong muốn, năng lực, giá trị đóng góp và điều kiện thực tế.

Khi hiểu rõ bản thân, hiểu đúng về nghề và sẵn sàng nỗ lực, người trẻ sẽ có cơ sở vững vàng hơn để lựa chọn con đường phù hợp và nung nấu quyết tâm thực hiện ước mơ. Bởi lý tưởng cống hiến chỉ thực sự bền vững khi đi cùng năng lực, bản lĩnh và sự chuẩn bị nghiêm túc mỗi ngày./.

0 Bình luận

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Để lại bình luận Trả lời
Tối thiểu 5 ký tự, tối đa 2000 ký tự.